Natuur & landschapsontwikkeling

3.4 Omgevingsperspectief

De grotere gemeente vindt duurzame ruimtelijke ontwikkeling belangrijk, met een goed evenwicht tussen bescherming en gebruik van de ruimte. Dit gaat zowel over de bebouwde kernen als de natuurgebieden. We kunnen het evenwicht tussen natuur, wonen, werken, voorzieningen en mobiliteit beter bewaken en kunnen beter inzetten op gecontroleerde verbeteringen. Dat betekent ruimtelijk maatwerk en combinaties van verschillende onderdelen die samen tot meerwaarde leiden.

Ruimtelijke structuur

In de toekomstige ruimtelijke structuur liggen de dorpen van Wijdemeren en de Hilversumse Meent als ‘satellieten met een landelijk karakter’ om de compacte, stedelijke kern van Hilversum. Zo kunnen de dorpen betere verbindingen krijgen met het stedelijk gebied, zonder hun identiteit te verliezen. De diverse landschappen van bos, hei en water liggen in de toekomst niet alleen om het bebouwde gebied, maar ook juist tussen dit gebied en de dorpen.

De ruimtelijke basis voor de toekomstige gemeente is goed. De verschillende onderdelen liggen ruimtelijk gezien over het algemeen op de goede plek. De Omgevingsvisies van Wijdemeren en Hilversum vinden deze diverse kwaliteiten binnen de gemeenten belangrijk. Beide gemeenten willen een groene en leefbare omgeving behouden en zoeken naar een goed evenwicht tussen behoud en bescherming, en gebruik en ontwikkeling. Tussen de gebieden zien we geen botsende functies, noch liggen er ruimtelijke claims op het gebied van de ‘buren’. Dit leidt tot drie conclusies:

• Het is goed mogelijk de Omgevingsvisie van Wijdemeren na 1 januari 2027 op te nemen in de Omgevingsvisie van Hilversum.
• We maken ruimtelijke afwegingen gebiedsgericht (wat kan er en wat is er nodig op deze plek?), maar ook op het totaal van de gemeente: een evenwichtige ontwikkeling van de kenmerken van landschap, dorpen en wijken, die ook rekening houdt met trends en ontwikkelingen (in bijvoorbeeld demografie en klimaat).
• Er is geen aanleiding om aan te nemen dat er door de herindeling ‘stedelijke druk’ ontstaat op het landelijk gebied.

Benutten en beschermen van stedenbouwkundige structuren

Beide gemeenten beschermen belangrijke gebouwen, objecten en ruimtelijke structuren. Samen staan Wijdemeren en Hilversum stevig in de top tien van erfgoedgemeenten in Nederland. Beide gemeenten zetten in op het behoud van erfgoed en willen zorgen dat inwoners hiervan kunnen blijven genieten. Erfgoed wordt gezien als een kernwaarde die bepalend is voor de ruimtelijke inrichting. Wijdemeren benadrukt daarbij het behoud van de historische dorpskernen, de ’s-Gravelandse buitenplaatsen en de traditionele veenlandschappen. Hilversum heeft een sterke focus op de stedenbouwkundige structuren. Vooral de ontwerpen van Dudok, waaronder de tuinstadstructuur en de villawijken.

Het dorpse of stedelijke karakter van kernen en wijken speelt een belangrijke rol in de ruimtelijke regels van beide gemeenten. Belangrijke stads- en dorpsgezichten en ruimtelijke kenmerken zijn beschermd in het Omgevingsplan en het welstandsbeleid, onder andere door beperkingen in bouwhoogte op te leggen. Dat gebeurt in Wijdemeren en Hilversum op ongeveer dezelfde manier:

• Er wordt alleen binnen de bebouwde kom gekeken naar mogelijkheden, zonder het karakter van het omliggende landschap aan te tasten.
• De nadruk ligt op het zorgvuldig inpassen van nieuwe gebouwen en andere bebouwing om te zorgen dat deze niet te dominant zijn in het landschap en passen bij het bestaande historische en ruimtelijke karakter of de schaal van de omgeving (dorpen en wijken).

Qua hoogte in woonwijken is in beide gemeenten twee tot vier woonlagen de regel. Vier tot vijf woonlagen wordt in Wijdemeren als uitzondering gezien. In Hilversum is de uitzondering in woonwijken vijf tot zes woonlagen. Verdere verdichting en hoogte worden alleen op specifiek aangewezen plekken voor stedelijke woonomgevingen ondersteund. In Wijdemeren is dat vooral aan de dorpsranden. In Hilversum rondom ov-knooppunten, op campussen, in de spoorzone en op plekken waar al meer hoogte is.

Na de herindeling wordt het Omgevingsplan van Wijdemeren ongewijzigd onderdeel van het Omgevingsplan van Hilversum en zijn de waarden daarmee automatisch beschermd.

Beschermen en versterken van onze natuurgebieden

We vinden onze verschillende groene en blauwe natuurgebieden belangrijk. Dat gaat over het ‘illusielandschap’ rond Hilversum van uitgestrekte bossen en heidevelden en over het rustige, landelijke karakter en de unieke plassen-, bos- en landbouwgebieden in Wijdemeren. Het zijn plekken met unieke ecosystemen, die belangrijk zijn voor de biodiversiteit en leefkwaliteit in onze gemeenten. Maar ook in de regio Gooi en Vechtstreek en in Midden-Nederland.

Veel natuur is al beschermd door Europese, landelijke en provinciale regels. De opgave om de natuur goed te beheren en de kwaliteit te verbeteren, is heel groot. Dat kan niet zonder intensieve samenwerking met onze gebiedspartners: Het Goois Natuurreservaat, Natuurmonumenten, Waterschap, Plassenschap en de Oostelijke Vechtplassen. Door de herindeling worden we daarin een grotere speler. Als kansen zien we:

• Door de natuurgebieden beter te verbinden zoals het Natuurnetwerk Nederland (NNN) bedoeld, kunnen ecologische verbindingen en recreatieve routes versterkt worden. Hierdoor ontstaan ook biodiversere ‘bufferzones’ tussen de kernen en het stedelijk gebied.
• Er kan extra aandacht worden gegeven aan de overgangsgebieden: de groene en blauwe bufferzones om en tussen de bebouwde gebieden. Missende of verloren structuren kunnen worden gemaakt of hersteld.
• Meer regie op en een complete aanpak van het natuurbeheer en landschapsontwikkeling. Dat doen we samen met de vele tientallen eigenaren en beheerders, vanuit één duidelijk natuurbeleid. Er kunnen door overdracht of grond ruilen meer samenhangende gebieden ontstaan. Naast beter beheer, ontstaan er meer mogelijkheden voor het inrichten van ‘stille’ en ‘drukke’ gebieden.
• Betere keuzes voor watermanagement. Samenwerking in het waterbeheer kan leiden tot een sterk watersysteem met minder overlast en een zekere drinkwatervoorziening.

De herindeling is bovendien aanleiding om met gebiedspartners sneller te werken aan het doorontwikkelen van onze groenblauwe propositie richting de provincie, het Rijk en Europa.

Landbouw

Landbouw is kenmerkend voor het cultuurlandschap in Wijdemeren. In de Omgevingsvisie van Wijdemeren heeft landbouw een belangrijke plek, ook vanwege de economische functie en de rol in natuurbeheer en recreatie. Ook Hilversum heeft landbouwgebieden; de meeste rond de Hilversumse Meent.

In de toekomst is en blijft er ruimte voor toekomstbestendige landbouw. De grotere gemeente kan meer perspectief en maatwerk bieden voor agrarische bedrijven, bijvoorbeeld rond de Horstermeer en de Hilversumse Meent. Daarbij wordt gedacht aan extensivering (minder dieren houden op meer grond), in combinatie met andere manieren om de grond te gebruiken die goed passen bij het karakter van het gebied, zoals:

• Behoud cultuurlandschap (behoud open landschap en kenmerkende verkavelingsstructuur)
• Natuurbeheer:
  • het verbeteren van natuurwaarden en biodiversiteit
  • het verbeteren van bodemkwaliteit en vermindering van bodemdaling
  • het verbeteren van de waterkwaliteit en zoveel mogelijk vasthouden van water
• Vergroten, verbinden en versterken natuur(netwerken) en ecologische verbindingen
• Recreatieve functies: goede toegankelijkheid, met water-, wandel- en fietsroutes met ontmoetingsplekken en slimme verbindingen.

Participatie over natuur en landschapsontwikkeling

Maak een visie voor 50 tot 100 jaar en met goede voorbeelden: zo doen wij dat hier!”, zei een deelnemer aan een van de vier gesprekstafels tijdens de participatieavond van 7 oktober 2024. De vraag: welke uitdagingen en kansen voor de natuur ontstaan er door de herindeling?

Maak één gedragen visie op natuur en landschap

Als de gemeenten samengaan, kunnen zij beter beleid maken, zorgen voor betere samenwerkingen, betere afwegingen maken en zorgen voor meer geld. Zo kunnen zij zorgen voor de natuurkwaliteit en daarbij rekening houden met vraagstukken rond mobiliteit, wonen en werken. Inwoners willen een nieuwe visie die inwoners inspireert, duidelijke ambities noemt en samenwerking verbeterd. In die visie is duurzaamheid de basis, met aandacht voor lange-termijnoplossingen die de balans tussen natuur en de samenleving respecteren. Leg in de visie de focus op kerngebieden en benoem ecologische hoofdstructuren, waar natuurdoelen voorrang krijgen. Zo bouwen we aan een duurzame en toekomstgerichte gemeente, waarin water en bodem sturend zijn.

Realiseer doelen naast elkaar

Een duurzame toekomst vraagt om een evenwichtige en complete benadering en innovatieve oplossingen voor natuur- en landschapsbeheer. Er worden verschillende concrete oplossingen genoemd:

• Werk aan bewustwording en houd actief toezicht op het nakomen van beheerafspraken.
• Het afsluiten van natuurgebieden is niet de oplossing; recreatie moet mogelijk blijven, maar met duidelijke regels om kwetsbare ecosystemen te beschermen. Door duidelijke zones aan te wijzen, kunnen gebieden op een verantwoorde en verstandige manier toegankelijk blijven, met behoud van biodiversiteit en natuurlijke schoonheid.
• Waterkwaliteit is een prioriteit en kan als pilot worden aangepakt, met als doel om kleine stappen met resultaat te zetten.
  Water verbindt de gemeenten al. Efficiënte wateropvangsystemen, zoals groene tuinen en daken, regentonnen en parken kunnen de druk op rioleringen verlichten en wateroverlast verminderen en een gezonde leefomgeving bevorderen. Woningbouwprojecten kunnen als concrete pilots laten zien hoe we de problemen aanpakken en resultaten halen, ook bij ingewikkelde vraagstukken. Denk aan een nieuwe woonwijk – bijvoorbeeld op Rading 1 in Loosdrecht – die bijvoorbeeld volledig CO2-neutraal en natuurinclusief is.

Bevorder samenwerking

Inwoners zien dat er veel kennis is bij organisatie en inwoners, maar ook een groot speelveld van eigenaren en beheerders wiens belangen niet altijd dezelfde zijn. Het idee is dat de grotere gemeente meer invloed heeft in samenwerkingsverbanden en samenwerking kan bevorderen. Inwoners geven verschillende adviezen:

• Breng al eerder dan 2027 de kennis van ambtenaren van beide gemeenten samen.
• Vergroot de betrokkenheid van inwoners, door jargon te vermijden en lokale initiatieven en kennis beter te verbinden aan beleidsmakers en uitvoerders.
• Maak concrete plannen met verschillende organisaties: agrariërs, Natuurmonumenten, Goois Natuurreservaat, Waternet, provincie en gemeente.

Zienswijze insturen

Klik hieronder om naar het formulier te gaan waar u uw zienswijze kunt insturen.

Zienswijze insturen